LEONARDO UCZONY

Leonardo da Vinci był przenikliwym, pełnym pasji badaczem natury o rozległych zainteresowaniach, niektóre problemy pierwszy studiował w sposób naukowy. Zajmował się prądami wodnymi, zaprojektował urządzenie do mierzenia siły wiatru, badał lot ptaków, zapoczątkował rozwiązywanie najprostszych zagadnień statycznych (znajdowanie wypadkowej kilku sił, rozkładanie siły na składowe), wprowadził koncepcję momentu statycznego, próbował zgłębić zasady pracy belek zginanych, teorię równi pochyłej, badał budowę anatomiczną człowieka (co pomagało mu uzyskiwać realizm w malarstwie) i roślin. Próbował dociec, jak powstały morza i rzeki, skąd się wzięło zasolenie mórz; prawdopodobnie wiedział, że Ziemia krąży wokół Słońca.

Uważał, że nauka powinna być służebnicą techniki, poznając naturę, szukał też sposobów praktycznego wykorzystania zdobytej wiedzy. W jego notatnikach, w których zapiski sporządzał pismem lustrzanym (zapewne w celu uniknięcia niepożądanej ingerencji) są projekty i szkice urządzeń znacznie, niekiedy o kilka stuleci, wyprzedzających epokę, w której żył; są wśród nich mechanizmy, przyrządy, przekładnie, opancerzone wozy bojowe, maszyny latające, spadochron, łódź podwodna, koparki, bagrownice, dźwigi. Projekty te są świadectwem wielkości umysłu Leonarda da Vinci, ale powoływanie się na niego jako prekursora jakichś wynalazków jest zwykle bezzasadne, gdyż jego notatniki pozostawały nieznane do lat 80. XIX w., a niektóre do połowy XX w., kiedy pomysły w nich zawarte stały się już jedynie historycznymi ciekawostkami.

Przypuszcza się, że z notatników Leonarda da Vinci mógł czerpać jakieś pomysły G. Cardano (syn przyjaciela Leonarda) i być może Benedetti, G. del Monde, B. Baldi. Jeśli nawet tak było rzeczywisty wpływ artysty na postęp techniczny jest minimalny w zestawieniu z możliwościami, jakie otwierały jego pomysły.

Można uznać Leonarda da Vinci za genialnego wizjonera, który jednak nie realizował praktycznie swoich pomysłów. Wynikało to stąd, że zwykle poprzestawał na zasygnalizowaniu idei i niektóre pomysły szybko przestawały go interesować, a także stąd, że część pomysłów tak dalece przerastała jego epokę, że nie mogła być urzeczywistniona; zaplanował kilka ważnych, przedsięwzięć technicznych, które pozostały w fazie projektów wstępnych (np. odlewanie z brązu wielkich posągów, przebudowa urbanistyczna Florencji, ukończenie katedry w Mediolanie, osuszenie Błot Pontyjskich). Nierzadko sam Leonardo da Vinci nie doprowadza swych dzieł do końca, nawet gdy mógł — kiedy zafascynowała go nowa idea, porzucał dla nie aktualne zajęcie.

Praktycznych osiągnięć technicznych Leonarda da Vinci było niewiele; istnieją przesłanki, by sądzić, że miał znaczny udział w wynalezieniu zamka kołowego broni palnej; inne pomysły Leonarda da Vinci zrealizowane w jego epoce to: śluza kanałom (o wrotach tworzących kąt rozwarty skierowany przeciw prądowi wody, z klapami przepustowymi), gwinciarka, łożysko przeciwcierne, wiatrak wieżyczkowy (niektórzy badacze uważają, że sam zbudował 1502 wiatrak w Cesenie).

Leonardo da Vinci