ROZWÓJ ARTYSTYCZNY

Styl Rafaela ewoluował od form wczesnorenesansowych (wpływy Perugina i Pinturicchia), przez pełny renesans w okresie florenckim i w pierwszych latach rzymskich, po manieryzm późnej twórczości (Upadek Chrystusa pod krzyżem 1517 — Prado, Madryt, Wizja Ezechiela 1518 — Palazzo Pitti, Przemienienie Pańskie 1518-20 — Pinakoteka watykańska, Autoportret z przyjacielem 1519 — Luwr).

Jako malarz przyswoił (za pośrednictwem malarzy niderlandzkich czynnych w Urbino) technikę olejną, będącą wówczas nowością (np. Św. Michał i św. Jerzy walczący ze smokiem ok. 1504 — Luwr).

Wpływ artystów niderlandzkich jest widoczny w jego wczesnych portretach i kompozycjach religijnych; w portretach późniejszych osiągnął niespotykane przedtem efekty kolorystyczne i fakturalne (Baldassare Castiglione ok. 1512-1514 — Luwr, La donna velata 1514 — Palazzo Pitti; Leon X z kardynałami Giulio de Medici i Giulio de Rossi 1518 — Galleria degli Uffizi).

W dekoracjach ściennych oprócz klasycznej techniki al fresco używał tempery, a być może także techniki olejnej. Wykonywał też wiele rysunków, początkowo metalowym sztyftem lub piórem, nerwową i gwałtowną kreską. W okresie florenckim nawiązywał do wzorów leonardowskich. W Rzymie używał sangwiny (zwłaszcza do studiów postaci i aktów — jako pierwszy tworzył akty kobiece), w szkicach kompozycyjnych i kartonach — gwaszu.

Rafael Santi